Food Bites

  • mrt132015
    vaneigenland

    Vintage vrijdag – van eigen land

    No Comments

    Het is weer vintage vrijdag op Kitchen Table Happiness en wel vrijdag de 13e. Ook al ben ik niet bijgelovig vandaag geen recept maar een bijzonder gedicht. In het boekje “Van eigen land”  staan een aantal  gedichten over voeding, nog in de oude spelling en vol lof over alle zuivelproducten die Nederland rijk is.

    Met alle nieuwe regels over voedings- en gezondheidsclaims zou de bewering dat we door zuivel lang(er) leven nu niet meer worden toegestaan.

    vaneigenland

    tekening Van Eigen Land

    Melk – 3 x daags een glas voor elk!

    Omhoog het glas met ’t schuimend nat,
    Dat kracht en vitamien bevat!
    De rijkste teug van ’t edel vocht,
    Is nimmer nog te duur gekocht!

    Omhoog het glas met ’t kost’lijk nat,
    Dat ’t beste voedingszout bevat!
    De room, de melk, ’t zij zoet of zuur,
    Schenkt ons een langen levensduur.

    Omhoog het glas met ’t blanke nat,
    Dat welvaart en geluk bevat!
    Ja, driemaal daags gebruiken wij,
    ’t Product van Neerlands klaverwei.

    Een witte klomp, een helrood dak,
    De zon, doe door de wolken brak,
    Een koetje in de groene wei,
    Dat is een Hollandsch schilderij!

  • feb042015

    Budgetproef

    2Reacties
    budgetproef
    Fotocredit: Wikimedia

    Fotocredit: Wikimedia

    Vanwege de urenlange “even geduld “ mededeling op NPO1 en 2 kwam ik vorige week donderdag al zappend op de BBC terecht en bleef geboeid kijken naar Gregg Wallace die ik herkende van Masterchef.

    Januari en februari zijn de maanden dat iedereen de broekriem aantrekt na de (te) dure decembermaand met veel lekker eten. Dus wordt er bezuinigd en gelijnd. De BBC speelt daar op in met ‘Eat well for less?‘. Een serie waarin iedere week een gezin de uitdaging aangaat om voor minder geld lekker en gezond te eten. En ook op I am a Foodie geeft Gaby Herweijner budget tips.

    Food swap
    De families worden gevolgd tijdens het boodschappen doen en leveren hun bonnetjes van een week shoppen in. Vervolgens worden de gebruikelijke merken omgeruild voor goedkopere (huis)merken, zonder dat de gezinsleden dat kunnen merken. Alle producten worden overgedaan in neutrale verpakkingen en voorzien van een witte sticker met de naam. De truc is dat niet álle merken worden vervangen. Hilarisch om te zien hoe vader Booth moppert op de ‘nieuwe’ jam terwijl dat toch echt dezelfde is die hij altijd al op zijn toast smeerde.

    Feiten en fabels
    Een vast onderdeel van het programma dat voedingskundigen aan zal spreken: feit of fabel met diëtiste Lucy Jones. Zo wordt in de aflevering van de familie Booth ontrafeld dat sinaasappelsap van concentraat qua voedingswaarde even goed is als het veel duurdere direct geperst sap in een pak.  Een blindproeverij op straat levert een gemengd beeld op; ongeveer de helft verkiest het ene sap boven het andere.

    Kritiek
    In Engeland zelf is er kritiek op het programma. Zo zouden de families niet representatief zijn voor een groot deel van de eilandbewoners die toch echt beduidend minder te besteden hebben. En het is een schande om vader Booth een alcoholvrij biertje voor te zetten. Ook worden er nogal wat open deuren ingetrapt volgens TV-recensent Christopher Stevens van de Daily Mail. Want het is toch logisch dat je geen bonen in blik koopt als je er al zeven hebt staan in de voorraadkast? Maar ja, in de praktijk kom ik ook wel eens thuis met een pot pindakaas terwijl er nog twee stonden.

    Goedkoop niet altijd duurzaam
    Goedkoop is niet altijd goed voor bijvoorbeeld het milieu of  dierenwelzijn. Soms kun je door een andere keuze te maken geen geld besparen maar wel aandacht geven aan aspecten als lokaal en duurzaam. Bijvoorbeeld door de beroemde ‘sausages’ voor het Engelse ontbijt vers bij de lokale slager te halen in plaats van diepgevroren per kilo in de supermarkt. En om de aanbiedingen als 2e gratis voor spullen die snel bederven links te laten liggen. Want hoe vaak verdwijnt die gratis tweede zak sla alsnog in de vuilnisbak? In Engeland wordt per jaar 7 miljoen ton aan voedsel verspild. Nederland is niet veel beter; Nederlandse consumenten gooien ieder jaar voor zo’n € 2,5 miljard aan voedsel weg. Dat is ruim € 150 per persoon. Ofwel zo’n 50 kilo. Producenten, tussenhandel, horeca en supermarkten verspillen nog eens zo’n € 2,5 miljard aan voedsel.

    Slot
    Na een week maakt de familie de balans op. Welke van de producten willen ze houden (ze weten dan nog niet wat er verwisseld is) en welke niet? De Booth’s  kiezen voor vlees van de lokale slager en de goedkopere jus d’orange maar willen wel graag de oude thee en het vertrouwde bier met alcohol terug. Al met al kunnen ze toch flink besparen zonder dat ze het gevoel hebben in te leveren op smaak. Tijd voor een Nederlandse versie van ‘Eat well for less’? Tot die tijd vind je op de BBC website een heleboel nuttige tips, infographics en filmpjes.

    BBC serie Eat well for less? Iedere donderdag om 21.00 Nederlandse tijd op BBC1

    Feiten en cijfers verspilling voedsel consumenten in 2013’, Factsheet van Milieu Centraal en het Voedingscentrum over voedselverspilling

  • nov022014
    paddenstoelen_plukken

    To pick or not to pick

    1 Reactie

    Afgelopen weekend tijdens een mooie zonnige wandeling in ’s Gravenland kwam ik ze bij bosjes tegen. Ze horen onafscheidelijk bij de herfst, maar ook in andere jaargetijden kun je eetbare paddenstoelen vinden. En veel meer soorten dan je misschien in eerste instantie denkt. Cantharellen ken je wellicht als bosbewoners, maar ook oesterzwammen groeien in het wild.

    parasolzwam

    Er bestaan honderden zo niet duizenden verschillende variëteiten in alle kleuren en maten met tot de verbeelding sprekende namen; Judasoren, schapenpootje, hoorn van overvloed (in het Frans: trompette de la mort!). En ja, sommigen hebben zeer gelijkende giftige dubbelgangers. Tricky business dus om zo maar met je mandje het bos in te gaan. Sowieso zul je eerst moeten uitzoeken of je wel mag plukken want niet in alle natuurgebieden kun je je bakje champignons vrij scoren. En dan nog is het heel verstandig om eerst eens met een expert op pad te gaan: met Edwin Florès van casaforesta bijvoorbeeld.

    Sommige paddenstoelen hebben giftige dubbelgangers

    Wildplukken of food hunting is hip. In landen als Italië en Frankrijk is het heel normaal om zondag en famille de paden op en de lanen in te trekken met een mand, kwast en mes. Een goede gids met foto’s en beschrijvingen is onontbeerlijk en zelfs dan blijft het spannend. Je zou kunnen beginnen met een soort die geen giftige dubbelgangers kent, hooguit heb je dan een minder smakelijk broertje of zusje te pakken die voor wat ongemak kan zorgen. De gewone oesterzwam is zo’n smaakmaker. En ook de holsteelboleet heeft alleen een zeer peperig smakende oneetbare dubbelganger.

    edible-mushrooms

    Voedingswaarde

    Paddenstoelen worden wel eens als vleesvervanger gepositioneerd maar is dat wel terecht? Door het hoge vochtgehalte zijn champignons en andere soorten laag in calorieën, ze bevatten echter wel relatief hoge waardes aan mineralen en sommige vitamines. Qua gehalte aan selenium doen champignons niet onder voor vlees en een portie van 100 gram levert 25% van de aanbevolen hoeveelheid vitamine B2, B3 en B5. Het gehalte aan koper is vergelijkbaar met peulvruchten, maar als enige vervangende eiwitbron schieten paddenstoelen tekort. Hoge eiwitgehaltes van 30 tot 50% die je soms tegenkomt zijn namelijk berekend op droge stof en niet op verse paddenstoelen. Ook het gehalte aan bepaalde essentiële aminozuren die ons lichaam niet zelf kan maken zijn lager dan in vlees. Gekweekte paddenstoelen voldoen over het algemeen aan de maximumnormen voor cadmium, arseen, lood en kwik maar in het wilde verzamelde exemplaren kunnen hoge gehaltes zware metalen bevatten. Laat die oesterzwammen in het parkje naast de snelweg dus maar lekker met rust.

    Ik heb alle paddenstoelen laten staan en er alleen wat foto’s van genomen. Na afloop van de wandeling bij de winkel van Natuurmonumenten toch maar een gids gekocht (“Eetbare en giftige paddenstoelen”) want ik dacht eekhoorntjesbrood te hebben gespot. Binnenkort eerst maar eens kijken of een van de groentespecialisten in de Markthal van Rotterdam porcini verkoopt en anders ga ik voor enoki alias het fluweelpootje naar de Chinese supermarkt in hetzelfde pand. Volgende keer durf ik ze misschien wild te plukken.

    Geraadpleegde literatuur:

    Voedingswaarden champignons en andere paddenstoelen Plant Research International B.V., Wageningen UR, rapport nummer 2008-6

  • sep202014
    bento-box

    Detox voor kinderen?

    No Comments

    bento-boxBoterhammetje of twee belegd met worst en kaas plus ‘iets lekkers’ in de lunchtrommel, stukje fruit, een koekje en een pakje drinken voor de ochtendpauze. Niks mis mee toch? Nou volgens Jacqueline van Lieshout wel. De detox-coach en schrijfster van In 28 dagen van gifbelt naar tempel bracht eerder dit jaar een vervolg op de markt: Van gifbelt naar tempel Kinderen en rond eind augustus komt nog het Tempelkookboek Kinderen[1].

    Detox, wat voeger gewoon ontgiften of ontslakken heette, is ‘in’ net als superfoods. Er zijn even zovele voor- als tegenstanders te vinden. En Van Lieshout geeft zelf ook aan dat ze met ‘detoxen’ vooral bedoelt het ontgiften van je eetpatroon en niet zozeer het ontgiften van je lichaam[2].

    “Dit boek maakt dat je op een nieuwe manier naar voeding gaat kijken met tips die je makkelijk op kunt volgen.” Nou, echt makkelijk en voedingskundig verantwoord vind ik de regels niet, zeker niet op langere termijn. Zo wordt koemelk, gluten, ongefermenteerde soja en suiker in de ban gedaan. Richtlijnen om een volwaardig eetpatroon te behouden bij het schrappen van diverse voedingsmiddelen ontbreken. Door langere tijd geen brood te eten kan onder andere een tekort aan jodium ontstaan, tenzij je bijvoorbeeld Jozo zout gebruikt (bij het zelf brood bakken of in de warme maaltijd) maar dat meldt het boek niet. Smaakversterkers zijn volgens de auteur gevaarlijk, net als de meeste E-nummers. Ook hier valt de wereld uiteen in twee kampen. “E-nummers moeten er uit als het kan en erin als het moet”, zo vat Jaap Seidell het mooi samen. Dus geen kleurstoffen voor een snoepjesregenboog maar wel conserveermiddelen voor de voedselveiligheid. Jaap Seidell is hoogleraar Voeding en Gezondheid aan de VU; in zijn bijdrage aan het boek gaat hij met name in op ons veranderde eetpatroon met veel (zoete) dranken en tussendoortjes als oorzaak voor toenemend overgewicht onder kinderen. En verder veel interviews met opiniemakers en ervaringsdeskundigen. Zoek je harde wetenschappelijke onderbouwing? Dan is dit geen boek voor jou.

    “We kopen maar en weten al lang niet meer waar het vandaan komt en wat er precies in zit”.

    Hier heeft Jacqueline wel een punt. Een rustpauze inlassen en bewust aandacht besteden aan wat we onze kinderen (en onszelf) te eten geven is geen gek idee.

    En van de acht zogenaamde ‘toppers’ zijn er genoeg waar iedere voedingskundige blij van wordt als die wat vaker op de eettafel zouden staan; groenten, vers fruit, bonen & peulvruchten, ongezouten noten en zalm. Ook de tips om kinderen te betrekken bij het kopen en koken en hoe je het gezellig houdt aan tafel zijn aanraders.

    [1] Van gifbelt naar tempel kinderen, hoe houd je kinderen gezond met voeding, Jacqueline van Lieshout, Kosmos Uitgevers [2014]

    [2] Zie voor artikel over detoxen met MDL-arts Lisbeth Mathus-Vliegen en Jacqueline van Lieshout het magazine Gezond Eten, juli 2014 p.52-54

  • sep162014
    goodiebag-fff

    Noodkreet uit niemandsland

    No Comments

    Het voelt toch anders deze ochtend. Met mijn boodschappenkar struin ik door de supermarkt, zoals iedere zaterdag, maar ik kijk met andere ogen naar de kaasvitrine en de vleeswaren. De groente-afdeling sla ik sowieso over omdat ‘Bio aan huis’ mij iedere week van een dosis vers biologisch groenvoer voorziet. ‘Weg van de supermarkt ‘ speelt daags na de boekpresentatie door mijn hoofd tijdens mijn vertrouwde rondje.

    Die boekpresentatie vindt plaats op een plek vèr weg van de supermarkt (hoewel er een Jumbo aan het eind van de straat is gevestigd), namelijk in de Rotterdamse Fenix Food Factory.

    Nadat Onno Kleyn het boek officieel overhandigd krijgt van auteur Gerrit Jan Groothedde is er tijd om rond te kijken en te netwerken met de aanwezige foodies en culis. Fenix Food Factory is een rauwe, ruwe loods waarin zeven ondernemers een dagelijks ambachtelijke versmarkt houden op Katendrecht. En we vallen met onze neus in de boter want het is Fenix Food Friday waar het lekkerste vrijdagmiddagborrelplankje van Rotterdam wordt gepresenteerd. Paté van de Firma Bijten, handgekneed zuurdesembrood van Jordy’s Bakery, Booij verzorgt de kazen en uiencompote terwijl de dorst gelest kan worden met een cider (CiderCider) of huisgebrouwen biertje (Kaapse brouwers). En als je naar buiten loopt de loods uit, zie je de zonnige skyline van Rotjeknor waar oud – Holland Amerika Lijn- en hypermodern prima samengaan. Het leven weg van de supermarkt is zo slecht nog niet!

    fff-borrelplank

    Foto van KitchenTableHappiness

    ‘Weg van de supermarkt’ is eigenlijk drie boeken in één. Gerrit Jan zijn relaas over de poging om zes maanden lang geen eten in de supermarkt te kopen, achtergrondenartikelen en interviews en ten slotte vergelijkend warenonderzoek. Achterin het boek vind je een praktische koopgids voor de supermarktverlater, die van mij nog veel uitgebreider had mogen zijn. Haalbare alternatieven voor onze supervriend tref je door het hele boek aan, recepten niet. Oh ja toch wel, eentje voor bananenbrood, maar alleen omdat de uitgever in een persbericht meldde dat er hier en daar een recept te vinden zou zijn.

    Gemak, tijd en geld dat zijn de voornaamste redenen waarom de supermarkt zo populair is. Het hele jaar door (seizoengroenten bestaan niet meer, hooguit aanbiedingen) is alles beschikbaar. En zo’n ruime keus. Dat laatste is dus niet waar; ja je kunt kiezen uit bananen, bietjes of boontjes maar van alles is er maar één soort. En wel díe soort die lang houdbaar is (logistiek) er mooi uitziet en van bepaalde omvang, niet het ras dat op dat moment het lekkerste smaakt. En dat er wel twintig variëteiten bietjes zijn in allerlei kleuren dat weten veel mensen niet eens. Is dat erg?

    Gerrit Jan laat het in het midden. Van hem mag in principe iedereen het goedkoopste van het goedkoopste willen, als hij maar wel de keuze heeft. Hij zegt het zelf: “ik ben een elitaire zak met teveel geld”. Want een alleenstaande bijstandsmoeder of –vader die afhankelijk is van de voedselbank die heeft niet de luxe van keuze wegens geldgebrek. En drukke tweeverdieners met lagereschoolkinderen hebben geen tijd.

    In de week dat het boek verschijnt valt mij een nieuwsbericht op. Het is de aankondiging van de opening van supermarkt ‘Gekke Gerrit’. Even denk ik nog aan een publiciteitsstunt voor ‘Weg van de supermarkt’ maar nee: “De verzuiling in de supermarktketens in Nederland schept ruimte voor een nieuw concept aan de onderkant van de markt. Allemaal A-merken tegen bodemprijzen… Funshoppen in food”, aldus de website. Tja, voor mij is funshoppen in food toch iets anders dan A-merken tegen bodemprijzen scoren!

    Halverwege het boek begint het dagboekdeel naar mijn smaak in herhaling te vallen; door een gebrekkige planning maar weer een sprintje naar de plaatselijke AH. En toch vind ik het een lezenswaardig boek dat je aan het denken zet. Uiteindelijk hebben wij als consument de macht en wel de macht van de boodschappentas. Dus lees dat boek en koop eens ambachtelijke producten van een goede kwaliteit gemaakt door mensen met een verhaal.

    goodiebag-fff

    Foto van KitchenTableHappiness

    Deze recensie verscheen op 16 september 2014 op Hebban Culinair en IamaFoodie.nl

  • sep032014
    handboeken

    Eetschrijverij

    No Comments

    Net zoals Nederland vijftien miljoen voedingsdeskundigen kent, iedereen eet immers, zo kan schrijven over eten toch niet moeilijk zijn. Daar heb je toch geen cursus voor nodig? Dat kan toch iedereen! Oké je houdt van koken, kookboeken en misschien lees je zelfs wel kookboeken, zoals ik. Maar schrijven over eten …… dat is andere koek.

    Schrijfcursussen zijn er genoeg; van creatief schrijven puur voor de hobby, columns en blogs posten tot professionele communicatieopleidingen. Hoewel de duur, kosten en aanpak verschillen zijn het vooral vorm en stijl die aandacht krijgen. Natuurlijk kun je hier ook mee uit de voeten, maar een specifieke collegereeks voor mensen die over eten en drank willen schrijven is uniek.

    Al een paar keer eerder zag ik een aankondiging van de Academie Culinair en Wijnschrijven voorbijkomen. Tot die mail van eind december vorig jaar: “er is nog één plaats beschikbaar voor de cursus culinair/wijnschrijven”. Yep, nu of nooit, dat plekje is voor mij dacht ik. Kon ik direct een goed voornemen voor 2014 aftikken (iets nieuws leren).

    En is het wat?

    Hoe schrijf je effectief over eten en drank? Die vraag staat centraal; je lezers boeien en tegelijkertijd moet de inhoud kloppen. Onno Kleyn, die minstens veertig boeken heeft gepubliceerd en al tien jaar wekelijks voor de Volkskrant schrijft over zowel wijn als eten geeft de cursus. Samen met Juliette Tocila die neerlandica is en Onno’s (zaken)partner.

    Om de vraag ‘en is het wat?’ te beantwoorden: een volmondig ja! Ten eerste is Onno Kleyn ‘in het echt’ net zo leuk als hij schrijft maar belangrijker nog, hij is een goede mentor.

    Content, content, content …… de recepten, wat je beweert, woordkeus, herhalingen, inconsistenties en stijlfouten. Alles wordt feilloos gefileerd door Onno maar wel op een luchtige, vriendelijke manier. Positief en toch kritisch, daar leer je van … en wat een expertise. Prettig is dat je het commentaar als geluidsbestand krijgt toegestuurd, gevolgd door persoonlijk contact via Skype of telefoon. En in het naslagwerk Handboek Culinair en Wijnschrijven kun je de tips en trucs van tijd tot tijd nog eens herlezen.

    De bonus vormden voor mij de mede-cursisten van wie je ook alle opdrachten kunt lezen, inclusief Onno’s kritische noten. Ook al zie je elkaar maar twee keer, zo leer je iedereen toch een beetje kennen. Het niveau is hoog en de opdrachten individueel, bedenk dus goed wat je uit de cursus wilt halen.

    Een goede investering want eetschrijven is een vak apart

    Ben je enthousiast geworden dan kun je verder lezen op Onno Kleyn’s website https://www.academieculinairschrijven.nl/cursussen/ of je opgeven voor de volgende serie.

    Dit schreef ik in april 2014 op de site:

    “Tussen alle semi-professionele bloggers en culinaire beroepsbeoefenaars voelde ik mij als voedingskundig jurist enigszins misplaatst, maar niets bleek minder waar. De cursus Culinair Schrijven is zijn geld dubbel en dwars waard, of je nu een prof bent of gewoon uit liefhebberij schrijft. De mix van online (skype, audio commentaar) en fysieke bijeenkomsten werkt goed, zo krijgt iedereen individuele aandacht.

    Onno en Juliette bedankt voor jullie positief kritisch commentaar; zeer vereerd met mijn plaatsje in de eregalerij!

    april 2014, Marlene Bijlsma”

    Deze blog verscheen 3 september 2014 op Hebban Culinair

  • jun252014

    Het einde van patat met appelmoes

    No Comments
    Foto van Flickr

    Foto van Flickr

    Het eeuwige kindermenuutje was Johannes van Dam al een doorn in het oog. Buiten de deur eten zou educatief kunnen zijn, schreef hij bijna vijftien jaar geleden in één van zijn beroemde columns genaamd: “Land van appelmoes”[1]. Is er in de tussentijd al wat veranderd?
    Kipnuggets, kroket of frikandel, dat zijn zo’n beetje de keuzes die je als kind krijgt voorgeschoteld, of je nu met je ouders bij de grote gele M of het gemiddelde restaurant om de hoek gaat eten. Al dan niet voorzien van de naam van één van je favoriete helden: de inhoud blijft patat (of frietjes voor de andere helft van Nederland) met mayo en de onvermijdelijke fabrieksappelmoes.

    Maar er gloort hoop.
    Zo kwam ik laatst –en ik weet echt niet meer waar dus ik kan de initiatiefnemers niet met naam en toenaam roemen- het piratenbord en piratenbestek tegen. Op de menukaart staat de uitleg dat je een bord en bestek krijgt (gratis inderdaad) waarmee je dan als een echte piraat kan stelen van het bord van je ouders. Kijk, dat is leuk. Wil je als restaurantbezitter toch nog wat verdienen aan kinderen, denk dan aan de mogelijkheid van halve porties op de kaart.
    En misschien zet Van der Valk wel een echte trend in gang. Van der Valk, die hebben toch zo’n beetje appelmoes uitgevonden (met een felgekleurde kers bovenop)? En díe moeten onze gids zijn in culinaire kinderopvoeding? Nou, ze zijn in ieder geval goed bezig met hulp van het Wereldeters concept[2]. Timo Toekan neemt de kids mee op reis naar landen als Italië, Indonesië, Brazilië, Mexico, Hawaï en gerechten die in die landen worden gegeten (waaronder pizza, saté, tortilla). Nederland is ook van de partij met, helaas, het traditionele kindermenu. Dat hadden toch op zijn minst Hollandse gehaktballetjes kunnen zijn. Maar de intentie is goed en de impact kan groot zijn, er eten immers veel gezinnen bij Van der Valk en die zijn niet op zoek naar culinaire hoogstandjes. Hoeft ook niet, net zo min als uit eten gaan altijd gezond hoeft te zijn.

    Bijna ieder kind lust patat met appelmoes. Maar dat betekent toch niet dat je iedere keer als je uit eten gaat hetzelfde wilt eten? Dus kom op restauranteigenaar en chef-kok, ga de uitdaging aan en verzin eens iets anders.

    Deze blog verscheen eerder op PuurGezond.nl

    [1] Uit de bundel “Gastronomie” (2011), met een bloemlezing van zijn columns in Elsevier
    [2] “Wereldeters”: een leesboek, kijkboek en kookboek in één van Marjolein de Vlaam Zie Wereldeters.nl

  • jun052014
    jam

    Jam – de zoete verleiding

    No Comments

    Mijn zondagochtendbeschuitje eet ik het liefst met zelfgemaakte aardbeienjam, echter voor het schap met jam in de supermarkt verbaas ik me over de enorme keuze. Niet alleen in smaken maar ook in soorten: van extra jam, fruitbeleg, halvajam tot light en alles daar tussenin. Drie verschillende aardbeienjams heb ik in huis; een biologische met ‘alleen natuurlijke suikers’, een ‘Delight’ jam met het bewuste keuze logo en tot slot een gewone aardbeienjam.

    Met liefde gemaakte jam van aardbeien uit eigen tuin daar kan een fabrieksjam niet tegenop, maar dat is niet waar het me nu om gaat. Is de Zonnefruit aardbeien met verlaagd suikers gehalte, 100% biologisch en alleen natuurlijke suikers beter dan de Hero Delight met het ‘vinkje’ en 50% minder calorieën dan Hero Extra jam? Welke zou je kiezen als beste en waarom?

    Minister Schippers moest begin dit jaar uitleg geven over het bericht dat fabrikanten van levensmiddelen verdoezelen hoeveel suiker in producten zit[1]. Door op creatieve wijze het woord suiker te omzeilen, proberen ze hun producten gezonder te laten lijken dan ze daadwerkelijk zijn, aldus de Consumentenbond. Waarom gebruiken fabrikanten zo veel verschillende benamingen voor suiker? Dat komt deels door de wetgeving.

    De wet en het etiket- ingrediënten

    Suiker is niet zo maar suiker, althans niet voor de Warenwet. Een producent moet alle ingrediënten vermelden op het etiket met hun specifieke naam[2]. En dan blijkt suiker in vele vormen voor te komen. Kijk maar eens naar de bestanddelen van Zonnefruit: geconcentreerd agavesap, druivensap, geconcentreerd appelsap. Allemaal suiker als ingrediënt[3]. En dan is er ook nog wetgeving die eisen stelt aan de naam van de jam in combinatie met de hoeveelheid vruchten en suiker per 100 gram[4].

    Suikerclaims

    De Consumentenbond vindt ook dat er misleidende suikerclaims worden gebruikt, zoals ‘een verantwoord tussendoortje’ terwijl een derde van het product uit suiker bestaat. Tja, als ik Zonnefruit als voorbeeld neem -met de bewering ‘bevat alleen natuurlijke suikers’- dan kan zo’n claim je behoorlijk op het verkeerde been zetten[5]. Want van nature is natuurlijk altijd gezonder.

    Nou nee, ons lichaam maakt geen onderscheid tussen van nature aanwezige suikers, zoetende ingrediënten en toegevoegde suikers.

    De Hero ‘Delight’ aardbeien heeft een bewuste keuze logo ofwel het ‘vinkje’. Dat betekent dat deze jam in vergelijking met andere jams een gezondere keus is. Om een zogenaamd ‘vinkje’ te mogen gebruiken moet Hero aan bepaalde eisen voldoen EN ze moeten er voor betalen. Het kan dus zijn dat een andere jam ook aan het ‘vinkje’ voldoet, maar niet meedoet en dus geen logo op het etiket heeft staan. De eisen voor jam met een ‘vinkje’ zijn maximaal 30 gram toegevoegde suikers en maximaal 350 kcal per 100 gram[6].

    gezonde-bewuste-keuze

    “Zonnefruit Aardbeien bevat 39% minder suiker dan de gemiddelde jam” en “50% minder calorieën dan Hero Extra jam” zijn voedingsclaims. Om zo’n claim te mogen maken moet de fabrikant aan Europese wetgeving voldoen[7]. En dan is het verplicht om de voedingswaarde te etiketteren. En die voedingswaardedeclaratie kan je écht helpen om een keuze te maken!

    natuurlijk-suikers

    De wet en het etiket- Voedingswaarde

    Op vrijwel alle jams vind je een voedingswaarde-tabel. Daar staat naast het aantal calorieën meestal ook de hoeveelheid suikers vermeld, in ieder geval per 100 gram. Alle suikers  bestaan uit glucose, fructose of een mengsel daarvan. Dit geldt voor kristalsuiker, stropen, honing, en siropen, bijvoorbeeld agavesiroop of maple syrup. Er is geen verschil in voedingswaarde tussen al deze suikers. En dus vind je ze allemaal bij elkaar opgeteld (de suiker uit de aardbeien en alles wat is toegevoegd) in de tabel.

    Dus vergeet alle claims, vinkje logo’s en stempels, maar kijk direct naar de voedingswaarde.

    Dan zie je dat Zonnatura 135 calorieën en 30,3 gram suikers per 100 gram bevat. Hero ‘Delight’ doet het voor 121 kcal en 27,9 gram suikers. Ter vergelijking: gewone aardbeienjam telt gemiddeld 247 kcal en 59 gram suikers per 100 gram. En mijn zelfgemaakte jam?: die bevat naast veel liefde en aandacht Van Gilse geleisuiker speciaal voor halfzoete jam. Wil je helemaal geen toegevoegde suikers, dan kun je zelf vruchtenspread maken met Marmello of Van Gilse geleipoeder. Denk er wel aan dat je de jam in de koelkast bewaart na openen, want minder suiker maakt jam minder lang houdbaar.

    En met alles wat je nu weet zou je nog steeds dezelfde keus maken?

    Deze blog verscheen eerder op IamaFoodie.nl

    [1] Kamerstukken Kamervragen 27 januari 2014

    [2] Richtlijn 2000/13/EG, vanaf 13 december 2014 de nieuwe Europese Verordening voedselinformatie voor consumenten; Verordening (EU) 1169/2011 van het Europees Parlement en de Raad van 25 oktober 2011

    [3] Kijk voor een tabel met suikerbenamingen als ingrediënt op https://www.voedingscentrum.nl/encyclopedie/suiker.aspx

    [4] Warenwetbesluit verduurzaamde vruchtenproducten, Stb. 2002, 444

    [5] Volgens de wet mag het trouwens wel deze claim

    [6] Productcriteria Stichting Ik Kies Bewust, 1 juli 2012, Versie 4.4

    [7] Verordening (EG) Nr. 1924/2006 van het Europees Parlement en de Raad van 20 december 2006
 inzake voedings- en gezondheidsclaims voor levensmiddelen